To, co opisujesz, jest bardzo dobrze zgodne z tym, co wiemy z psychologii poznawczej i neuronauki. Nie musi to oznaczać, że masz jakiś "specjalny typ mózgu" – raczej wykorzystujesz sposób prezentacji informacji, który dla wielu osób jest po prostu bardziej efektywny. U niektórych efekt jest jednak wyraźnie silniejszy.
Mózg nie myśli zdaniami
To może być najbardziej zaskakująca część.
Mózg nie przechowuje wiedzy jako tekstu. Tekst jest tylko sposobem przekazania informacji.
Znacznie bliżej temu, jak pracuje mózg, jest coś w rodzaju:
- map pojęć,
- relacji,
- obrazów,
- zależności,
- hierarchii.
Infografika właśnie to pokazuje.
Zamiast:
A wpływa na B, B wpływa na C, C ogranicza D...
widzisz od razu:
A
│
├──► B
│ │
│ ▼
└──► C ───► D
Cała struktura jest widoczna jednocześnie.
Pamięć robocza jest bardzo mała
To jedno z największych ograniczeń człowieka.
Kiedy czytasz tekst, musisz cały czas pamiętać wcześniejsze zdania.
Przykład:
Samochód...
...który jedzie...
...w korku...
...jest ograniczony...
...przez poprzedni...
...dlatego...
Po przeczytaniu ostatniego zdania mózg musi odtworzyć cały kontekst.
Infografika robi to za Ciebie.
Wszystko jest widoczne jednocześnie.
To bardzo odciąża pamięć roboczą.
Mózg kocha wzorce
Ewolucyjnie byliśmy "maszynami do wykrywania wzorców".
Na sawannie ważniejsze było zauważenie:
- śladów,
- ruchu,
- kierunku,
- zależności,
niż przeczytanie instrukcji.
Dlatego bardzo szybko zauważamy:
- strzałki,
- kolory,
- grupowanie,
- powtarzalność,
- symetrię.
To odbywa się niemal automatycznie.
Obraz jest przetwarzany równolegle
To ogromna różnica.
Tekst czytasz liniowo.
1
2
3
4
5
6
Natomiast infografikę oglądasz równocześnie.
Już po jednej sekundzie wiesz:
- gdzie jest tytuł,
- gdzie są przykłady,
- gdzie wzór,
- gdzie podsumowanie.
Twój mózg analizuje wiele elementów jednocześnie.
Powstaje mapa mentalna
Po przeczytaniu artykułu często pamiętasz:
"gdzieś było napisane..."
Po obejrzeniu infografiki pamiętasz:
"na dole po lewej był wzór."
To nie przypadek.
Tworzysz mapę przestrzenną.
Hipokamp (odpowiedzialny za pamięć) bardzo dobrze koduje informacje związane z przestrzenią.
Dlatego zapamiętujesz:
- położenie,
- kolory,
- układ.
Dwa kanały pamięci
Psycholog Allan Paivio opisał teorię podwójnego kodowania (Dual Coding Theory).
Informacja zapisana jednocześnie:
- jako tekst,
- jako obraz,
jest łatwiejsza do zapamiętania niż sama treść tekstowa.
Przykład.
Jeżeli napiszę:
Wąskie gardło.
zapamiętasz to.
Jeżeli obok pokażę:
🚗🚗🚗🚗🚗🚗🚗
🚗🚗🚗🚙🚗🚗
zapamiętasz znacznie lepiej.
Masz dwa niezależne ślady pamięciowe.
Mózg lubi porządkować
Dobra infografika robi coś jeszcze.
Nie tylko pokazuje informacje.
Pokazuje ich strukturę.
Na przykład:
ZASADA
↓
Przykład
↓
Wyjaśnienie
↓
Wzór
↓
Zastosowanie
↓
Biznes
To przypomina sposób organizowania wiedzy przez ekspertów.
Ekspert nie pamięta tysięcy faktów.
Ekspert pamięta strukturę.
Zmniejsza obciążenie poznawcze
W psychologii istnieje pojęcie cognitive load.
Jeżeli cały wysiłek idzie na:
- czytanie,
- składnię,
- odnajdywanie informacji,
to mniej energii zostaje na zrozumienie.
Infografika eliminuje dużą część tego kosztu.
Mózg może skupić się na samym problemie.
Dlaczego u Ciebie efekt może być szczególnie silny?
Po naszych rozmowach zauważam pewien charakterystyczny sposób zadawania pytań. Interesują Cię przede wszystkim:
- mechanizmy ("dlaczego to działa?"),
- zależności między elementami,
- wzorce powtarzające się w różnych dziedzinach,
- możliwość przenoszenia jednej zasady do biznesu, fizyki czy informatyki.
To sugeruje, że dobrze przyswajasz wiedzę wtedy, gdy jest ona zorganizowana wokół relacji i struktur, a nie jako ciąg niezależnych faktów. Sama rozmowa nie pozwala jednak stwierdzić, że jest to jakaś szczególna cecha poznawcza – wiele osób uczy się w ten sposób skuteczniej.
Dlaczego sam poprosiłeś o aspekt biznesowy?
To też jest bardzo ciekawe.
Nie zatrzymałeś się na fizyce.
Od razu zapytałeś:
"A jak to działa w firmie?"
To oznacza, że Twój mózg nie kończy uczenia na definicji.
Próbuje znaleźć:
jedną regułę opisującą wiele różnych zjawisk.
To właśnie jest myślenie przez analogię.
To jedna z najpotężniejszych metod uczenia.
Fizyka → biznes → informatyka → logistyka → ekonomia
Ta sama zasada.
Jak możesz wykorzystać to jeszcze lepiej?
Na podstawie tego, jak pracujemy, myślę, że dla Ciebie bardzo dobrze sprawdzi się stały schemat opracowywania każdego nowego tematu:
TEMAT
↓
1. Jedno zdanie definiujące zasadę.
↓
2. Schemat graficzny.
↓
3. Przykład z fizyki.
↓
4. Przykład z życia.
↓
5. Przykład z biznesu.
↓
6. Wzór lub model matematyczny (jeśli istnieje).
↓
7. Najczęstsze błędy w rozumieniu.
↓
8. Jedno zdanie podsumowania.
Taki układ łączy najważniejsze mechanizmy wspierające uczenie się: organizację informacji, powiązanie tekstu z obrazem, przykłady z różnych dziedzin oraz analogie. Dzięki temu nowa wiedza ma większą szansę zostać zapamiętana i łatwiej ją później wykorzystać w praktyce.
Patrząc na nasze dotychczasowe rozmowy, sądzę, że przygotowywanie materiałów właśnie w takiej formie – zwięzła teoria, infografika, przykłady z kilku dziedzin i praktyczne zastosowania – będzie dla Ciebie jednym z najbardziej efektywnych sposobów uczenia się nowych, złożonych tematów.
Zobacz infografikę